Kedim Kusuyor: Ne Zaman Normal, Ne Zaman Veterinere Gitmeliyim?

Kedilerde Kusma: Neden Olur, Ne Zaman Veterinere Gidilmeli?

Kediniz bir kere kustu diye hemen ciddi bir hastalık var demek doğru değil. Ama “kediler zaten kusar” deyip tekrarlayan kusmaları normal kabul etmek de bizim klinikte en sık karşılaştığımız hatalardan biri.

Kedilerde kusma tek başına bir hastalık değil, birçok farklı nedenle ortaya çıkabilen bir belirtidir. Bazen çok hızlı mama yemek veya tüy yutmak gibi basit bir durumdan kaynaklanabilirken bazen de mide-bağırsak hastalıkları, yabancı cisim, pankreatit, böbrek hastalıkları veya başka sistemik problemlerin ilk işareti olabilir.

Bu nedenle kusan bir kediyi değerlendirirken önce şuna bakarım: Kaç kere kustu? Kusmanın içinde mama mı var, tüy mü var, sarı bir sıvı mı geliyor, yoksa beyaz köpük mü? Kusmadan sonra hayatına normal devam ediyor mu, yoksa bir köşeye çekilip yemek yemeyi mi bıraktı?

Çünkü bizim için asıl önemli olan yalnızca “kustu” bilgisi değil; kusmanın sıklığı, içeriği ve kedinin genel durumunda meydana gelen değişikliklerdir.

Bir Kez Kusmakla Tekrarlayan Kusma Aynı Şey Değil

Bir kez kusmuş, ardından mamasını yemiş, suyunu içmiş, oyun oynamaya devam etmiş ve normal davranan bir kediyle; aynı gün içerisinde birkaç kez kusmuş, önüne koyduğunuz mamaya bakmayan ve saklanmaya başlayan bir kediyi aynı şekilde değerlendiremeyiz.

Özellikle kısa süre içerisinde tekrarlayan kusmalarda sıvı ve elektrolit kaybı gelişebilir. Yavru kediler, yaşlı kediler ve kronik hastalığı bulunan kedilerde bu kayıplar daha hızlı önem kazanabilir.

Kusmaya iştahsızlık da eşlik ediyorsa daha dikkatli olunmalıdır. Kedilerde uzun süren iştahsızlık kendi başına da önemli bir problemdir. Özellikle fazla kilolu kedilerde uzun süre yemek yememek karaciğer yağlanması gibi ciddi sorunlara zemin hazırlayabilir.

Kediler Neden Kusar?

“Kedim neden kusuyor?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Kusmanın nedeni kedinin yaşına, beslenmesine, yaşam tarzına, mevcut hastalıklarına ve kusmaya eşlik eden diğer belirtilere göre değişebilir.

Kedilerde kusmanın olası nedenlerinden bazıları şunlardır:

• Çok hızlı veya fazla miktarda mama yemek
• Ani mama değişiklikleri
• Tüy yutulması ve tüy yumakları
• Mide ve bağırsak irritasyonu
• Gastrit
• Gıda intoleransları
• Bağırsak parazitleri
• Yabancı cisim yutulması
• Pankreatit
• İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
• Böbrek hastalıkları
• Karaciğer hastalıkları
• Hipertiroidi gibi metabolik hastalıklar
• Bazı ilaçlar veya toksik maddeler

Bu nedenle kusmayı tek başına değerlendirmek yerine kedinin bütün klinik tablosuna bakmak gerekir.

Kedi Mama Yedikten Sonra Kusuyorsa Ne Anlama Gelir?

Mama yedikten hemen sonra ağızdan mama gelmesi her zaman gerçek anlamda kusma olmayabilir.

Kusma sırasında genellikle bulantı belirtileri, öğürme ve karın kaslarının kasılması görülür. Buna karşılık mama çok kısa süre sonra, fazla bir efor olmadan ve çoğunlukla sindirilmemiş şekilde geri geliyorsa bu durum regürjitasyon olabilir.

Bu ayrım önemlidir çünkü kusma ve regürjitasyonun olası nedenleri birbirinden farklı olabilir.

Özellikle kediniz hemen her öğünden sonra yediği mamayı çıkarıyorsa “çok hızlı yiyor” diyerek uzun süre beklemek yerine veteriner hekime danışmak daha doğru olur.

Kedi Sarı Kusuyorsa Ne Anlama Gelir?

Kedinin çıkardığı sarı sıvı çoğunlukla safra içerir. Midenin uzun süre boş kaldığı bazı durumlarda görülebilir. Ancak tekrarlayan sarı kusmayı yalnızca açlığa bağlamak doğru değildir.

Gastrit, mide-bağırsak sistemi hastalıkları, pankreatit ve farklı sistemik problemler de sarı kusmaya yol açabilir.

Özellikle sarı kusmaya iştahsızlık, halsizlik, ishal, karın ağrısı veya kilo kaybı eşlik ediyorsa nedeninin araştırılması gerekir.

Kedi Beyaz Köpük Kusuyorsa Endişelenmeli miyim?

Kedilerde beyaz köpük kusma, mide içeriğinin az olduğu durumlarda mide sıvısı ve köpüklü salgıların çıkarılması şeklinde görülebilir.

Tek başına kusmuğun beyaz köpük şeklinde olması bize kesin bir hastalık tanısı vermez. Burada yine kusmanın ne kadar sık tekrar ettiği ve kedinin genel durumu belirleyicidir.

Bir kez beyaz köpük kusmuş fakat ardından tamamen normal davranan bir kedi ile gün boyunca defalarca beyaz köpük kusup yemek yemeyen bir kedinin değerlendirmesi aynı değildir.

Tüy Kusmak Kedilerde Normal mi?

Kediler kendilerini temizlerken doğal olarak tüy yutarlar. Bu nedenle zaman zaman tüy yumağı çıkarmaları görülebilir.

Ancak kedinin sık sık kusmasını sürekli olarak “tüy yumağı” ile açıklamak doğru değildir.

Ayda veya haftada tekrarlayan kusmaların altında mide-bağırsak sistemi hastalıkları veya farklı sağlık sorunları bulunabilir. Özellikle kusmanın sıklığı zaman içerisinde artıyorsa veya kilo kaybı ve iştah değişikliği de varsa muayene öneririz.

Kedilerde Yabancı Cisim Yutulmasına Dikkat

Kedilerde kusmanın önemli nedenlerinden biri yabancı cisim yutulmasıdır.

Özellikle ip, kurdele, saç tokası, lastik, küçük oyuncak parçaları ve benzeri nesneler kediler için risk oluşturabilir. Başlangıçta yalnızca kusma ve iştahsızlık görülebilir.

İp benzeri bir cismin kedinizin ağzından veya makat bölgesinden çıktığını görürseniz çekmeye çalışmayın. Bağırsak içerisinde devam eden bir yabancı cisim varsa çekilmesi ciddi yaralanmalara yol açabilir. Böyle bir durumda veteriner değerlendirmesi gerekir.

Kedi Kusuyorsa Hangi Durumlarda Beklemeyin?

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa kedinizi evde uzun süre takip etmek yerine veteriner hekime başvurmanızı öneririm:

• Aynı gün içerisinde tekrar tekrar kusuyorsa
• Su içtikten sonra bile kusuyorsa
• Mama yemeyi bıraktıysa
• Belirgin şekilde halsiz veya tepkisizse
• Sürekli saklanıyorsa
• Karnına dokunulduğunda ağrı veya rahatsızlık gösteriyorsa
• Kusmuk içerisinde kan görülüyorsa
• Kusmayla birlikte ishal varsa ve genel durumu bozuluyorsa
• Yabancı cisim yutmuş olabileceğini düşünüyorsanız
• Zehirli bir bitki, kimyasal madde veya ilaçla temas etmiş olabileceğinden şüpheleniyorsanız
• Kusmaya kilo kaybı veya uzun süredir devam eden iştah değişikliği eşlik ediyorsa

Özellikle yavru ve yaşlı kedilerde daha erken değerlendirme gerekebilir.

Westvet'te Kusan Bir Kediye Nasıl Yaklaşıyoruz?

Westvet'te ilk adım ayrıntılı hikâye ve fizik muayenedir.

Her kusan kediye otomatik olarak aynı testleri yapmak doğru değildir. Kedinin yaşı, kusmanın ne zamandır devam ettiği, sıklığı, kusmuğun içeriği, beslenme alışkanlıkları ve fizik muayene bulguları bize hangi tanısal adımların gerekli olduğu konusunda yol gösterir.

Gerekli durumlarda kan tahlilleri, ultrasonografi ve röntgen gibi tetkikler planlanabilir. Yabancı cisim şüphesinde görüntüleme yöntemleri daha fazla önem kazanırken; kronik kusma, kilo kaybı veya artmış su tüketimi gibi belirtilerde kan testleri ve sistemik hastalıkların araştırılması gerekebilir.

Bizim için amaç yalnızca kusmayı geçici olarak durdurmak değildir. Kedinin neden kustuğunu anlamaya çalışırız. Çünkü aynı belirti çok farklı hastalıklarda ortaya çıkabilir ve tedavi de altta yatan nedene göre değişir.

Hasta Sahibine Kısa Not

Veteriner muayenesine gelirken vereceğiniz bazı bilgiler tanıya ulaşmamızı kolaylaştırabilir:

• Kusmanın ne zaman başladığını ve kaç kez tekrar ettiğini not edin.
• Kusmuğun rengini ve içeriğini mümkünse gözlemleyin.
• Kedinizin son dönemde yediği farklı bir mama veya gıda olup olmadığını belirtin.
• İp, oyuncak, bitki veya başka bir yabancı maddeyle temas ihtimalini düşünün.
• Mümkünse kusma, dışkı, idrar veya anormal hareketlerin fotoğraf veya video kaydını alın.
• Evde rastgele insan ilacı veya daha önce başka bir hayvana verilmiş veteriner ilacı kullanmayın.
• Genel durum hızla kötüleşiyorsa içerikte yazan süreleri beklemeyin; acil değerlendirme gerekir.

Kedilerde Kusma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kedi bir kere kusarsa veterinere gitmek gerekir mi?

Kediniz bir kez kustuktan sonra tamamen normalse, mama ve su tüketmeye devam ediyor ve davranışlarında değişiklik yoksa kısa süreli takip mümkün olabilir. Ancak kusma tekrarlarsa veya iştahsızlık, halsizlik ve ağrı gibi başka belirtiler ortaya çıkarsa muayene gerekir.

Kedinin tüy kusması normal mi?

Ara sıra tüy yumağı çıkarması görülebilir. Ancak sık tekrarlayan kusmayı yalnızca tüy yumağına bağlamak doğru değildir. Sık kusan kedilerde altta yatan başka nedenler araştırılmalıdır.

Kedi sarı kusuyorsa ne anlama gelir?

Sarı sıvı çoğunlukla safra içerir. Uzun süre aç kalındığında görülebilir ancak sürekli tekrarlıyorsa gastrit, pankreatit ve diğer mide-bağırsak sistemi hastalıkları da değerlendirilmelidir.

Kedi kusuyor ve yemek yemiyorsa ne yapılmalı?

Kusmaya iştahsızlık eşlik ediyorsa daha dikkatli olunmalıdır. Özellikle kusma tekrarlıyorsa, kedi su içemiyorsa veya genel durumu kötüleşiyorsa veteriner muayenesini geciktirmemek gerekir.

Kedi kusuyor ama genel durumu iyiyse ne yapılmalı?

Tek seferlik kusma sonrasında kedinin davranışları, iştahı, su tüketimi ve dışkılaması takip edilebilir. Kusmanın tekrarlaması durumunda ise sebebin araştırılması gerekir.

Westvet Yaklaşımı

Bizim için içerikteki hastalık başlığından önce hastanın kendisi önemlidir. Aynı belirtiyle gelen iki kediye aynı testleri veya aynı tedaviyi otomatik olarak uygulamıyoruz.

Önce klinik muayene, ardından gerçekten gerekli tanısal basamaklar ve elde edilen bulgulara göre hastaya özel bir tedavi planı oluşturuyoruz.

Veteriner Hekim Gökhan Toker
Westvet Hayvan Hastanesi

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Aynı belirti farklı hastalıklarda görülebilir; tanı ve tedavi, hastanın muayene bulgularına göre veteriner hekim tarafından planlanmalıdır.